Lastik
nasıl seçilir?
Temel tavsiyeler
 Tavsiye
edilmeyenler
1. Gerektiğinde geçici olarak kullanılacak stepne
dışında farklı ebattaki lastikleri
2. Aynı dingil üzerinde (tek dingilli veya çift dingilli olması
farketmez) farklı tip lastikleri
3. Araç üreticisinin tavsiye ettiğindan daha düşük yük endeksli
ve daha düşük hız gruplu lastikleri
araçlara ( ve römorklarına ) takmak yasaktır.
Tavsiye
edilenler
Lastiklerin :
• markası
• ebadı
• kullanım koşulları (ör; yol, kar, arazi..vb)
• yapısı: radial veya çapraz katlı (konvansiyonel)
• hız grubu
• yük endeksi aynı olmalıdır.
Farklı lastikler takılabilir mi?
Araca üzerinedeki lastiklerden farklı lastikler
takılabilir mi? Aracın aynı dingil üzerinde ki lastiklerinin:
• markasının
• ebadının
• kullanım koşullarının (ör; yol, kar, arazi..vb)
• yapısının: radial veya çapraz katlı (konvansiyonel)
• hız grubunun (T, H, V, W…)
• yük endeksinin aynı olmasını gerektirir.
Neden hız grubuna uymak gereklidir?
Yaz lastikleri için:
Aracın teknik onayı (homologasyonu), aracın üzerinde takılı
olan lastiklerin hız grubunun yük endeksinin, lastiğin araca
uygun özellikler taşıdığını belirtir.
Ebadın hız grubu ve yük endeksi, güvenlik, uyum ve konfor
sağlaması için araç üretici firma tarafından belirlenmiştir.
Hız grubu, sadece lastiğin hız limitlerini değil
aynı zamanda GÜVENLİK / PERFORMANS / SÜRÜŞ KONTROLÜ bileşenlerinin
ulaşabileceği en yüksek dayanıklılık noktasını belirtir.
Bunun yanında, her zaman aracın üzerindeki lastikten
daha yüksek hız gruplu lastik takılabilir. “Ancak Otomobillere
ve römorklarına, lastiğin üzerinde belirtilenden veya araç
üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük hız gruplu sahip
lastik takmak kesinlikle tavsiye edilmez”.
Kış lastikleri için:
Kış lastikleri içinse, hız grubu tavsiye edilen
orjinal lastikten bir birim düşük olabilir (H yerine T, V
yerine H vb…). Araca düşük hız grubu lastik takıldığı zaman,
aracın hızının lastiğin belirttiği hız limitini geçmemesi
gerekir.
Lastik nasıl okunur?
Lastiklerinizin yanağında yazılı olan sayılar
şu anlama gelir
Bu sayılar lastiğin boyutunu ve özelliklerini belirtir.
Örnek olarak Michelin 4X4 Diamaris 285 / 35
R 22 102 W ‘i alıcak olursak:
285 : Kesit genişliğini
35: Lastiğin Serisi, 35 seri
R: Lastiğin radyal olduğunu gösterir
22: Jant çapı (inç cinsinden)
102: Yük endeksi; burada 850 Kg
W: Hız grubu; burada 270 Km/h’a karşılık gelir
Sırt deseni ne işe yarar?
Sırt kauçuğu tüm hava koşullarında aynı yol
tutuş performansını göstermez.
Lastik sırt deseni, zemindeki suyun kanallardan
tahliyesini sağlarken lastiğin yolla temasını ve yol tutuşunu
sağlar.
Birkaç bin saniyede, sırt deseni suyu kanalarda
toplar ve zeminle temas noktası haricinde de suyu boşaltır.
Doğru basınç değeri ne olmalıdır?
Doğru hava basıncı güvenlik ve uzun ömürlülük
için etkendir. Lastiğin hava basıncı lastik soğukken kontrol
edilmelidir. Sıcakken kontrol ediliyorsa, tavsiye edilen hava
basıncından 4 PSI daha fazla hava basmak gerekir.
Lastiğin güvenliği ve uzun ömürlülüğü, özellikle
kullanım şartlarına uygun hava basıncı kullanılmasına bağlıdır.
Hava basıncının çok yüksek veya yetersiz olması sırt kauçuğunun
zeminle en uygun temasını engeller. Bu durum sadece lastiğin
düzensiz ve/veya hızlı aşınmasını yol açmaz, aynı zamanda
yol tutuşunun bozulmasına ve yuvarlanma direncinin artmasınada
(daha fazla yakıt tüketimi) sebep olur.
Kullanılacak basınç değeri, lastik üreticisi
ve araç üreticisi tarafından belirlenir. Bu göstergeler aracın
kullanım kılavuzunda veya aracın kelebek camında belirtilmiştir.
(kapının iç kısmında / benzin kapağında vs…)
Karavan ve römorklar için doğru basınçlar
hangileridir?
“Römork’un arabaya” takılı olduğu durumlarda
en iyi direksiyon hakimiyeti için, Michelin’in size tavsiyesi:
Araba lastiklerinin basıncı (radyal lastikli):
Aracın tavsiye edilen basıncına kıyasla, arka lastiklerinin
basıncının (soğukken) 4 – 7 PSI arttırmak gerekir.
Eğer tavsiye edilen “arka lastik diğer kullanımlarının” basınç
değerleri zaten 4 – 7 PSI yüksekse, mevcut basıncın korunması
tavsiye edilir.
Karavan veya
römork lastiklerinin basıncı:
Karavan veya römork üreticisinin herhangi bir başka önerisi
olmadığı hallerde , lastikleri soğukken 44 PSI şişirilinebilir.
Energy lastikler yakıttan tassarruf
ettirir.
Bugün, lastiklere ayrılan bütçe yakıta harcanan
bütçenin yaklaşık 1/10’u kadardır.
Sabit hızda ve normal kullanımda, aracı ilerletmek
için gereken enerjinin %20’si lastikler tarafından harcanır
(ki bu, lastiklerin temel görevidir).
“Energy lastik” lerin 1993’te icat edilmesiyle belirgin bir
yakıt tassarrufu sağlandı. Lastiğin sırt kauçuğunda silika
kullanılması, gerçekten sürüş direncini azaltmaya yardımcı
olur.
Sonuç : 100 km’de 8 litre harcayan orta sınıf
bir aracın yakıt tasarrufu 0.3 litredir.
Lastiklerimi nasıl daha uzun süre kullanırım?
1. Ayda bir ve özellikle yüksek hızla yol yapmadan
önce lastiklerin hava basıncını kontrol ediniz.
Doğru basınç güvenlik ve uzun ömürlülük için etkendir.
Basınç kontrolü (araç 3 km’den daha az km yapmışken) lastik
‘soğukken’ gerçekleştirilmelidir. Araç üreticisinin uyarıları
doğrultusunda hareket ediniz ve lütfen stepneyide unutmayınız.
2. Her lastik değişiminde, supabı değiştiriniz.
Supap sızdırmazlığı, ve dolayısıylada lastiklerinizin uzun
ömürlü olmasını sağlar. Ancak supap merkezkaç kuvveti etkisiyle
yıpranır.
3. Titremeleri ortadan kaldırmak için aracınıza
balans yaptırmanız gerekir.
Böylece, lastiklerin ve aynı zamanda süspansiyon, direksiyon
aksamlarının vb. erken aşınması engellenmiş olur.
4. Aracın ön düzen ayarlarını kontrol ettiriniz.Ayrıca
aracın rot ayarını (to-in, kamber) kontrol ettirniz. Böylelikle
lastiklerinizin düzensiz ve hızlı aşınmasını engellemiş olursunuz.
Lastiklerinizin yerlerini değiştiriniz (rotasyon). Kötü bir
rot ayarı düzensiz aşınmaya yol açar.
Lastiği ne zaman değiştirmeliyiz?
Lastik patladığında, yetkili kişi lastikte kalıcı bir hasar
fark ederse.
Lastik araç üreticisinin tavsiyelerine uygun değilse : yanlış
ebat, araç üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük hız
grubu, araç üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük yük
endeksi, yanlış ürün grubu (binek / kamyonet).
Lastik üreticisi tarafından tavsiye edilen kullanım sınırının
altındaysa.
Lastikte düzensiz aşınma meydana geldiyse.
Lastikte eskime belirtileri görülüyorsa.
Lastikte güvenliği tehlikeye atacak kopmalar veya deformasyonlar
oluştuysa.
Yapılacak genel kontroller
Bakım
Kötü bakılmış veya zarar görmüş bir lastik her
an patlayabilir : yolcularınızın ve kendinizin güvenliğini
riske atmayın.
Sökme ve takma
Sökme ve takma işlemleri için bu konuda yetkiliye (bayii)
gitmenizi tavsiye ederiz.
Lastiklerin basıncı (stepne dahil)
Özellikle sıcak havanın etkisiyle, tüm lastikler
hava kaybeder : lastiklerinizin basıncını ayda bir defa ve
tüm uzun yolculuklardan önce kontrol ediniz.
Basınç kontolünü her zaman lastikler soğukken yapınız (arabanın
durdurulmasından en az 3 saat sonra veya 3 km’den daha az
sürdükten sonra).
Basıncı çıplak gözle kontrol etmek mümkün olmayacağı için
bir basınç ölçerden yararlanın.Hava pompalarına entegre olmuş
basınç ölçerlere güvenmeyin; çünkü çoğunlukla belirsizdirler.
Lastiğin yanağında yazılı olan yük kapasitesini
hiçbir zaman aşmayın. Fazla yük ısınmaya yol açar ve buda
patlamaya sebep olabilir.
Yolda tehlike
Eğer aracınızla cam kırıklarının, kayaların
üzerinden geçmek zorunda kaldıysanız veya lastiğinizi virajda
sürttüyseniz, lastiğinizde bir takım dış zararlar olup olmadığını
kontrol ediniz. Eğer gözle görülemeyecek zararların varlığından
şüpheleniyorsanız, bir yetkiliden (bayii) lastiği sökmesini
ve kontrol etmesini isteyiniz.
Eğer karda veya çamurda takıldıysanız, kurtulmak
için patinaj yapmayınız. Kendi etraflarında dönerken, lastikler
ısınır, yıpranır ve hatta patlayabilir.
Çıkma lastikler
Bir önceki kullanıcının, lastikleri kötü kullanmış
ve lastiklere güvenliğinize tehlikeye atacak kötü iç hasarlar
vermiş olabileceğini de unutmayınız.
Kış şartlarına uygun bir lastiğin önemi
Kış lastiği, kar lastiğinden de öte, tüm kış
koşullarında araç sürebilmeniz için tasarlanmıştır:
Her türlü zeminde: karlı, ince buzlu, buzlu, nemli veya ıslak
zeminlerde, derin su birikintilerinde ve aynı zamanda soğuk
ve kuru yollarda…
Her türlü
kış hava koşulunda: yağmur çiselediğinde, sağanakta veya aksine
çok kuru ve ayazda…
çok düşük
hava sıcaklıklarında.
Muadil lastik değişimlerinin sonuçları
Muadil lastik değişiminin aracınızın performansı
üzerindeki etkisi
• Lastik ebadını değiştirmek son derece önemlidir.
Fren mesafesinden, motor performansına, yakıt tüketimden,
egzoz sistemine veya aktarma organlarına kadar etki edebilir.
Orjinal lastikleri değiştireceğiniz zaman, güvenlik nedenleriyle,
mümkün olduğunca orjinal lastik ölçüsüne en aykın ölçüyü takmak
gerekir. Lastik ebadı değiştirilirken kesit genişliği arttırılırken,
yanak yüksekliği azaltılır.Yanak yüksekliği azaltılmış bir
lastik, estetik görünse de , genel olarak daha sert bir sürüş
çıkarır. Bu değişikliklerle birlikte jantlarınızın ölçüsünüde
değiştirmeyi düşünmelisiniz.
• Aracınızın direksiyonundaki en farkedilebilir
değişiklik, direksiyon hareketlerine daha hızlı bir cevap
verme kabiliyeti ve virajlarda ki bir sürüş kontrolüdür. Aracınız,
zeminle temas eden kauçuk kısmı sayesinde zemin değişikliklerine
daha iyi uyum sağlar. Otomobil ve sürüş tutkunları için, muadil
lastik takmak heyecanı arttırır ancak yollardaki bozukluklarla
olan teması da arttırır.Michelin size bir uzmanla (bayii ile)
görüşmenizi tavsiye ediyor.
Kış mevsiminde lastiklerin şişirilmesi
Soğuk havalarda, hava sıcalığıyla beraber lastiğin
hava basıncıda düşer. Örneğin, ortamın 20 derece olduğu bir
yerde, 29 PSI şişirilmiş bir lastiğin basıncı, ortamın sıcaklığının
8 derece olduğu bir yerde, manometre üzerinde 27,5 PSI olarak
okunabilir.
Dolayısıyla hava sıcaklığı yanıltıcı bir etken olabilir ve
lastiğin kesin olarak az şişirilmiş olduğunu göstermez. Yani,
kışın lastiklerinizi fazla şişirmeniz gereksizdir.
Uzun sure kullanılmadan bekleyen lastiklerinize dikkat
ediniz
Az kullanılıyor veya hiç kullanılmıyor olsa
da, lastikler yaşlanır. Bunu lastiğin sırt kauçuğunda ve yanağında
meydana ve kimi zamanda karkasta deformasyona sebep olan çatlaklardan
anlayabiliriz. Lastikleri, ozon (lambalar, elektrik motorları),
elektrik boşalması (batarya jeneratörleri), aynı şekilde çözücü,
yağlayıcı ve yakıt gibi maddelerin varlığından uzak, temiz
bir yer içinde saklamak gerekir.
Uzun süre çalıştırılmamış araçlara dikkat edin! Uzun süre
park halinde kalan karavan, römork, gemi taşıyıcısı veya tüm
diğer araçlara takılmış lastikler, bazen yaşlarına bağlı olarak
bozulmalar gösterebilir. Hareketsiz kaldıkları zamanlarda,
aracın yüklerini hafifletin ve lastikleri güneş ışınlarından
koruyun. Eğer lastiklerinizin üzerinde yüzey çatlakları ve
bozulmalar ortaya çıkarsa, lastiklerinizi, durumlarını değerlendirebilecek
bir uzmana (bayii) gösteriniz.
Aynı sebeplerden ötürü, stepnelerin lastiklerine dikkat edin.
Çok yaşlı olabilir ve yaşlılık belirtileri gösteriyor olabilirler
veya yıpratıcı veya ısı kaynağı olan ürünlerle temas etmiş
olabilirler. Tüm bu uygunsuzluklar, ciddi sonuçlar doğurabilir:
aracın yol tutuşunda zayıflama, lastiğin yıpranması ve hatta
patlaması.
Balans
Balansı kötü yapılmış lastik, titremelere yol açabilir. İyi
bir balans ayarı, yani ağırlıkların iyi bir şekilde dağılımı,
bu titremeleri azaltır ve daha konforlu bir sürüş imkanı verir.
Ön düzen :
Ön düzen ayarı, tüm tekelerleklerin, zemin üzerinde
ve kendi aralarında doğru yönü göstermesini sağlar. Lastiklerdeki
kötü bir ön düzen ayarı, yol tutuşu azaltır ve lastiklerin
ömürlerini kısalmasına, düzensiz aşınmaya sebep olur. Bir
uzmana lastiklerinizin ön düzen ayarını düzenli olarak kontrol
ettirin ve her 10 000 – 12 000 km’de bir lastiklerinizin yerlerini
değiştirin.
Neden arabanın arkasına yeni veya daha az kullanılmış
lastikler takılır?
Aracınız ister arkadan çekişli ister önden çekişli
olsun, beklenmeyen, zor durumlarda (ani frenleme, sert viraj…)
ve özellikle ıslak zeminlerde daha fazla güvenlik sağlamak
için en yeni lastikleri arka tarafa takmanızı öneriyoruz.
Yapılan birçok test, ön tarafın kontrolünün arka tarafınkinden
daha kolay olduğunu gösterdi.
Önden çekişli araçlarda ki günümüzde araçların
çoğunluğu önden çekişlidir, ön lastikler arka lastiklere göre
daha hızlı aşınır.
Ön tarafa takılan yeni lastikler:
• Aracın kontrolü değişecektir; çünkü ön/arka dengesi ters
çevrilmiş olacaktır.
Aracın ön tarafında daha az yol tutuş hakimiyetine alışmış
olan sürücü, bu durumda zorlanacaktır.
• Kaygan bir yolda, arka taraf, ön tarafa göre daha az yol
tutuş sergileyecektir. Bu şekilde sürücünün, arka tarafı kontrol
etme şansı kalmayacaktır. Bu durum aracın yoldan çıkmasına
(spin atmasına) sebep olacaktır. Sadece deneyimli bir sürücü
bu kötü durumla başa çıkabilecektir.
Arka tarafa takılan yeni lastikler:
• Araç kontrolü sürücünün alıştığı şekilde olacaktır (lastik
değişiminden öncekine benzer); çünkü aracın yol tutuşu aynı
olacaktır.
• Lastiklerin yol tutuşu daha iyi olacaktır; sürücü aracı
kontrol edebilecek ve sorunsuz bir şekilde virajı alabilecektir.
Bu nedenle Michelin size:
- virajlarda daha iyi yol tutuş
- yüksek güvenlik
için arka tarafa yeni veya en az kullanılmış
lastikler takarak alınan riski azaltmanızı öneriyor.
Her lastik değişiminde supapları değiştirmek gerekir
mi?
Supap, lastiğinizin sızdırmazlığının garantisi;
ve aynı zamanda lastiklerinizin sızdırmazlıkla ilgili en önemli
unsurlarındandır.
Merkez kaç kuvvetinin etkisiyle, aracınız 100 km/s hızla ilerlerken,
supap tam dolu bir şişe suya eşit gelen 1.7 kg’lık bir güce
maruz kalır.
Kullanım esnasında, yaşlanarak yıpranır.O halde, her lastik
değişiminde supapları değiştirmek kaçınılmazdır.
Bir supapın maliyetinden tasarruf etmek isterken, güvenliğinizi
veya lastiklerinizin uzun ömürlülüğünü tehlikeye attığız unutulmaması
gereken bir durumdur. Lastik satıcınızın, lastik değişimleriniz
esnasında, supapları değiştirdiğinden emin olunuz.
Lastiklerim bitmiş mi?
Michelin lastiklerinde, lastiğin omuzlarındaki
Bibendum’lar, sırt kauçuğunun ortasına yerleştirilmiş 1,6
mm.lik aşınma sınırının yerini gösterir.
1,6 mm.lik aşınma sınırı, sırt deseninin veya
kanalların içindeki küçük kabartılardır.
Eğer lastik diş derinliği bu seviyeye inerse
(1.6 mm.lik sınır), lastiklerinizi değiştirmeniz gerekir;
çünkü bu sınır güvenliğiniz için yeterli değildir.
Michelin, lastik diş derinliğinin 1,6 mm.’lik sınıra gelene
kadar beklememenizi tavsiye eder.
Islak yolda, eski bir lastiğin kullanılması,
suda kızaklamayla kontrol kaybı riskini arttırır. Lastiğin
aşınmış sırt deseni, bu durumda lastiklerinizin altında biriken
suyu boşaltamaz ve aracınızın kontrolünü kaybetmenize sebep
olur.
Karda iyi bir yol tutuş garanti etmek için, lastiklerinizi,
diş derinliği 3.5 mm’ye indiği zaman değiştirmeniz tercih
edilir.
Neden kış lastikleri kullanıyoruz?
Kışın yollar, yazın olduğundan her zaman daha
az güvelidir; yol şartları karlı, buzlanmış ve hatta hafif
ıslak bile olsa yol tutuş kış aylarında, yaz aylarına göre
daha zordur.
Kış lastiği, suyun tahliyesi için tasarlanmış
özel yapısı sayesinde, suda kızaklama riskini azaltır.
Bir yaz lastiğinden daha derin kanallara sahip olan kış lastiği,
daha iyi bir yol tutuş ve mükemmel bir çekiş gücüne sahiptir.
Esasında, kış lastiği kar üzerinde daha iyi tutunabilmek için
yaz lastiğine oranla çok sayıda kılcal kanala sahiptir. Kış
lastiği, soğuk hava derecelerine adapte olabilen ve daha iyi
bir frenleme sağlayan özel bir kauçuk ile silika karışımından
oluşur.
Aracın 4 tekerleğine kış lastiği takılması
Kışın, kalkıştaki performansı arttırmak için
çoğunlukla sadece aracın çekiş yönüne göre aracın ön veya
arka lastiklerine kış lastikleri takma eğilimimiz vardır.
Fakat bu, iyi performans ve en iyi güvenliği sağlamak için
yeterli değildir. 2 kış lastiğiyle, sadece hareket etmeyi
güvence altına alırsınız. Arabanıza daha iyi hakim olabilmek
ve güvenliğinizi garanti altına almak için, aracınıza 4 tane
kış lastiği takmanız önerilir.
- Sadece ön tarafa takılmış kış lastikleriyle sağlanan bir
çekiş, arka tarafta dengesizlik yaratır ve aracın yoldan çıkma
(spin atma) riskini arttırır.
- Sadece arka tarafa takılmış kış lastikleriyle
ilerlemek ise ön tarafta bir dengesizlik oluşturur ve virajlarda
dümdüz gitme riski yaratır. |
